บทความ

แผงโซลาร์เซลล์เป็นอันตรายจริงหรือไม่?

ความนิยมที่เพิ่มขึ้นของระบบสุริยะในบ้าน ทำให้เกิดคำถามมากมายเกี่ยวกับผลกระทบต่อสุขภาพของมนุษย์และสิ่งแวดล้อม

เมื่อไม่กี่ปีมานี้ ความสนใจในแหล่งพลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเป็นพิเศษ ซึ่งระบบพลังงานแสงอาทิตย์มีอำนาจเหนือกว่าอย่างไม่อาจโต้แย้งได้ ความนิยมที่เพิ่มขึ้นของระบบสุริยะในบ้าน ทำให้เกิดคำถามมากมายเกี่ยวกับผลกระทบต่อสุขภาพของมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ระบบโซล่าร์ปลอดภัยจริงหรือไม่?

พลังงานแสงอาทิตย์ คือพลังงานสะอาดที่ได้รับความสนใจจากผู้คนทั่วโลก ในประเทศไทยเอง นับตั้งแต่ปี 2013 โซลาร์เซลล์ก็กลายเป็นที่รู้จักและถูกนำมาใช้มากขึ้นในฐานะพลังงานทดแทน มีการตั้งเป้าไว้ว่าในปี 2036 กำลังการผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ในประเทศไทยจะมีมากถึง 6,000 MW

ก่อนที่เราจะเข้าสู่เรื่องของขยะและการกำจัดขยะจากโซลาร์เซลล์ เราจำเป็นจะต้องรู้ก่อนว่าอายุขัยของแผงโซลาร์เซลล์จะมีอยู่ราว 20–30 ปีก่อนปลดระวาง แต่จากประสบการณ์จริงของผู้ใช้โซลาร์เซลล์หลายคนพบว่า ประสิทธิภาพของแผงโซลาร์เซลล์จะลดลงเพียงร้อยละ 6–8 เมื่อใช้งานไป 25 ปี จึงอาจสรุปได้ว่า ช่วงชีวิตการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์นั้นอาจนานกว่าที่มีการประมาณอย่างเป็นทางการ ราว 40 ปีขึ้นไป

ในเชิงกฎหมาย แผงโซลาร์เซลล์ที่หมดอายุการใช้งานจะถูกจำแนกให้เป็นกากของเสีย เช่นเดียวกับในกรณีของสหภาพยุโรป ที่จัดเป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์ (e-waste) ภายใต้กฎหมาย WEEE ที่กำหนดว่า ผู้ผลิตโซลาร์เซลล์จะต้องทำตามข้อกำหนดเฉพาะในกฎหมายและมาตรฐานการรีไซเคิล

กระบวนการผลิตโซลาร์เซลล์นั้น จะผลิตแผ่นกระจกจากซิลิคอน ผลิตกรอบจากอะลูมิเนียมและผลิตสายจากทองแดง โดยมีขั้นตอนการใช้สารเคมีอันตรายเพียงแค่บางชนิด อันได้แก่ กรดไฮโดรคลอริก กรดไนตริก และไฮโดรเจนฟลูออกไรด์ เพื่อทำความสะอาดผิวหน้าแผงโซลาร์ แต่งานวิจัยจำนวนมากกล่าวว่าไม่พบหลักฐานที่ชี้ว่ามีสารพิษรั่วไหลจากแผงโซลาร์เซลล์ประเภทนี้ ถ้าหากมีการติดตั้งแผงโซลาร์อย่างถูกต้องเหมาะสมก็จะไม่เกิดการเผาไหม้ขึ้น และระดับความเสี่ยงของการรั่วไหลของสารเคมีก็จะไม่ต่างกับเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น ๆ ที่ใช้กันทั่วไป

อีกสิ่งที่คนมักเข้าใจผิดคือปัญหาการสร้างขยะแผงโซลาร์ เช่นในบทวิเคราะห์หนึ่งที่กล่าวอ้างว่าแผงโซลาร์นั้นสร้างขยะมากกว่านิวเคลียร์ถึง 300 เท่า ซึ่งไม่เป็นความจริง เนื่องจากผู้เขียนไม่ได้ตระหนักถึงอายุการใช้งานที่ยาวนานถึง 40 ปี และเรื่องที่ส่วนประกอบเกือบทุกอย่างของแผงโซลาร์นั้นสามารถนำมารีไซเคิลและกลับมาใช้ซ้ำได้

ทั้งยังมีผลการวิจัยเพิ่มเติมที่ชี้ว่ามลพิษที่เกิดจากพลังงานหมุนเวียนอย่างพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม และพลังงานน้ำนั้นน้อยกว่ามลพิษที่เกิดจากพลังงานเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างมหาศาล